Ranking kredytów gotówkowych - październik 2026

Ustawowy limit dotyczy wyłącznie pozaodsetkowych kosztów kredytu gotówkowego i nie mówi nic o wysokości odsetek. Ranking ofert czytam więc przez RRSO, całkowitą kwotę do spłaty i warunki dodatkowe, a limit traktuję jako test prowizji i opłat.

Jak czytać ranking kredytów gotówkowych

Poniżej jest żywy blok z zestawieniem ofert. Stawek nie przepisuję do tekstu, bo zmieniają się szybciej, niż da się redagować artykuł.

Przy każdej pozycji sprawdzam te same rzeczy. Dzięki temu dwie oferty da się porównać naprawdę, a nie tylko na oko.

• Czy RRSO podano dla tej samej kwoty i tego samego okresu spłaty.
• Czy w RRSO mieści się ubezpieczenie i czy jest ono warunkiem danej stawki.
• Jaka jest całkowita kwota do zapłaty, a nie tylko rata.
• Czy oprocentowanie jest stałe przez cały okres, czy może się zmienić.
• Jakie są zasady wcześniejszej spłaty.

Samo pojęcie opisuję osobno w tekście RRSO - co to jest. Tutaj ważne jest jedno: RRSO to wskaźnik porównawczy, a nie gwarancja, że w Twoim przypadku zapłacisz dokładnie taki koszt.

Co dokładnie ogranicza art. 36a

Ustawa o kredycie konsumenckim wyznacza maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu (MPKK). Chodzi o koszty poza odsetkami, na przykład prowizje i opłaty. Przepis działa tak:

• dla kredytów o okresie spłaty nie krótszym niż 30 dni: MPKK = (K × 10%) + (K × n/R × 10%),
• dla kredytów o okresie spłaty krótszym niż 30 dni: MPKK = K × 5%,
• niezależnie od wzoru pozaodsetkowe koszty nie mogą być wyższe niż 45% całkowitej kwoty kredytu.

Symbole oznaczają:

• K - całkowita kwota kredytu,
• n - okres spłaty wyrażony w dniach,
• R - liczba dni w roku.

Zgodnie z ust. 3 pozaodsetkowe koszty wynikające z umowy nie należą się w części przekraczającej tak obliczone maksimum. Jeśli umowa przewiduje więcej, nadwyżka nie ma oparcia w ustawie.

Jak czytam wzór bez zakładania kwoty

Nie podstawiam tu żadnej kwoty ani okresu, bo wynik zależy od Twoich danych. Wzór składa się z dwóch części. Pierwsza to stała część kwoty kredytu. Druga rośnie razem ze stosunkiem n do R, czyli z długością okresu spłaty. Dłuższy kredyt oznacza więc wyższy dopuszczalny limit, ale tylko do pułapu 45% całkowitej kwoty kredytu. Gdy wynik wzoru przekracza ten pułap, wiąże właśnie on.

Wniosek praktyczny: przy długim kredycie dopuszczalne pozaodsetkowe koszty mogą być wysokie w złotych, choć nadal mieszczą się w przepisie. Zgodność z limitem nie oznacza więc taniej oferty.

Co limit mówi, a czego nie mówi

Limit jest zabezpieczeniem przed skrajnymi opłatami, a nie miarą jakości oferty. Z samego przestrzegania limitu nie wynika nic o odsetkach. Kredyt może mieścić się w MPKK i nadal być drogi przez wysokie oprocentowanie. Dlatego stosuję limit jako jeden z testów, obok RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty.

Dwa mechanizmy z art. 36b i 36c zamykają typowe obejścia:

• Odroczenie spłaty w okresie 120 dni od wypłaty: za całkowitą kwotę kredytu przyjmuje się kwotę udzielonego i wypłaconego kredytu, którego spłatę odroczono. Do pozaodsetkowych kosztów dolicza się wszystkie opłaty związane z odroczeniem, naliczone w tym okresie.
• Kolejne kredyty od tego samego kredytodawcy lub podmiotu powiązanego w ciągu 120 dni od wypłaty pierwszego, gdy poprzedni nie został w pełni spłacony: za całkowitą kwotę kredytu przyjmuje się kwotę pierwszego kredytu, a koszty pozaodsetkowe sumuje się dla wszystkich kredytów z tego okresu.

Jeśli ktoś proponuje Ci „doładowanie" niespłaconego kredytu, te przepisy mają znaczenie przy ocenie kosztów.

Wyjątki z art. 36d i granice zastosowania

Limit nie jest uniwersalną miarą wszystkich produktów kredytowych. Art. 36d wyłącza stosowanie art. 36a-36c do dwóch przypadków:

• kredytu w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym konsumenta, prowadzonym przez kredytodawcę z art. 5 pkt 2a lit. a i b (bank, instytucja kredytowa, SKOK, Krajowa SKOK),
• umowy o kartę kredytową w rozumieniu rozporządzenia UE 2015/751, o ile kredytodawca jest jednocześnie wydawcą karty.

Tabela porządkuje odmienne przypadki, żeby nie przenosić wzoru tam, gdzie go nie ma.

Kartę kredytową porównuję według innych kryteriów. Opisuję je w zestawieniu ranking kart kredytowych. Wyłączenie z limitu nie oznacza, że karta jest gorsza, tylko że ta konkretna ochrona nie działa.

Warto też odróżnić dwa pojęcia. Banki często nazywają produkt pożyczką gotówkową, a ustawa mówi o kredycie konsumenckim i kredytodawcy. Nazwę handlową traktuję jako etykietę. W umowie sprawdzam, jaki rodzaj zobowiązania podpisuję. Art. 5 odróżnia też banki od instytucji pożyczkowych, a to wpływa na to, które wyłączenia w ogóle wchodzą w grę. Wspomniane w art. 36a ust. 4 wyłączenie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczy umowy pożyczki udzielanej przez instytucję pożyczkową i nie dotyczy banków.

Jak sprawdzam konkretną ofertę, krok po kroku

Procedura nie wymaga niczego poza ofertą i umową.

• Zapisuję całkowitą kwotę kredytu K i okres spłaty n w dniach.
• Podstawiam do wzoru z art. 36a i obliczam MPKK. Jeśli wynik przekracza 45% K, obowiązuje 45% K.
• Sumuję pozaodsetkowe koszty z oferty, na przykład prowizję i wszelkie opłaty obowiązkowe.
• Porównuję sumę z MPKK. Jeśli ją przekracza, nadwyżka według ustawy się nie należy, więc proszę bank o wyjaśnienie na piśmie.
• Sprawdzam RRSO i całkowitą kwotę do spłaty oraz to, czy dotyczą tych samych warunków co limit.
• Wpisuję kwotę i okres do kalkulatora raty kredytu i patrzę, czy rata mieści się w budżecie.
• Proszę o harmonogram. Przy umowie na czas określony konsument ma prawo w każdym czasie bezpłatnie otrzymać go na wniosek (art. 37).

Sama rata mieszcząca się w budżecie to za mało. Zanim zobowiążę się na lata, sprawdzam, czy po jej odjęciu zostaje bufor na nieprzewidziane wydatki. Jak go zbudować, opisuję w tekście o poduszce finansowej.

Co widać na przykładzie jednej oferty bankowej

Strona ING dotycząca pożyczki gotówkowej pokazuje typowy układ, który warto umieć rozebrać. Opis oferty zawiera zerową prowizję za udzielenie. Oprocentowanie jest podzielone na przedziały kwoty i na warianty z ubezpieczeniem i bez niego. Strona wskazuje też, że stałe oprocentowanie dotyczy krótszych umów, a przy dłuższych raty mogą się zmienić.

Nie podaję tu stawek, bo bieżące wartości pokazuje żywy blok. Z takiego układu wynika kilka pytań kontrolnych:

• Zerowa prowizja nie oznacza zerowych kosztów, bo koszt może siedzieć w odsetkach i ubezpieczeniu.
• Przy wariancie z ubezpieczeniem trzeba policzyć, ile kosztuje składka i czy niższe oprocentowanie ją rekompensuje.
• Przy dłuższych okresach rata może się zmienić, więc scenariusz z wyższym oprocentowaniem przygotowuję sam.
• Oferta bywa dostępna na odmiennych zasadach dla klientów banku i dla osób bez konta. To wpływa na procedurę, ale nie zmienia sposobu liczenia kosztu.

Ten sam test stosuję do pozostałych ofert: kwota, okres, RRSO, ubezpieczenie i wcześniejsza spłata. Porównanie przygotowuję na podstawie dostępnej oferty, a nie nazwy banku.

Wcześniejsza spłata i proporcjonalne koszty

Konsument ma prawo w każdym czasie spłacić całość lub część kredytu przed terminem (art. 48 ust. 1). Kredytodawca nie może uzależnić wcześniejszej spłaty od uprzedniego poinformowania go (art. 48 ust. 2). Przy spłacie całości całkowity koszt kredytu obniża się o koszty dotyczące skróconego okresu, nawet jeśli konsument poniósł je wcześniej (art. 49 ust. 1). Przy spłacie części stosuje się to odpowiednio.

Prowizja za wcześniejszą spłatę jest możliwa tylko pod warunkami z art. 50:

• spłata przypada na okres, w którym oprocentowanie jest stałe,
• kwota spłacana w okresie dwunastu kolejnych miesięcy przekracza trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, ogłaszanego przez Prezesa GUS za grudzień roku poprzedzającego rok spłaty.

Gdy te warunki są spełnione, prowizja nie może przekraczać 1% spłacanej części kredytu, jeśli od spłaty do terminu końca umowy zostaje więcej niż rok. W pozostałych przypadkach nie może przekraczać 0,5%. Nie może też być wyższa niż odsetki, które zapłaciłbym do końca umowy, ani niż bezpośrednie koszty kredytodawcy związane ze spłatą. Zawsze sprawdzam, czy mój przypadek w ogóle spełnia pierwszy warunek, bo bez niego prowizji nie można zastrzec.

Ubezpieczenie i odstąpienie od umowy

Ubezpieczenie rozdzielam na dwa przypadki:

• Wymagane przez bank jako warunek oferty lub konkretnej stawki: jego koszt wliczam do oceny całkowitego kosztu i porównuję z wariantem bez niego.
• Dobrowolne: decyduję samodzielnie i liczę, czy ochrona jest warta dopłaty.

W ofercie i umowie sprawdzam, czy składka jest częścią kosztu i czy oprocentowanie zależy od zawarcia ubezpieczenia. Sama wysokość składki nie opisuje zakresu ochrony: potrzebuję również warunków ubezpieczenia i wyłączeń odpowiedzialności.

Art. 53 ustawy daje konsumentowi prawo odstąpienia od umowy kredytu konsumenckiego bez podania przyczyny w terminie 14 dni od zawarcia umowy. Warunki rozliczenia po odstąpieniu sprawdzam w art. 54: odstąpienie nie oznacza możliwości zatrzymania wypłaconego kapitału. Przed podpisaniem szukam w umowie i w formularzu informacyjnym zapisu o terminie i sposobie odstąpienia oraz o rozliczeniu po odstąpieniu. Zapisuję go, żeby nie szukać po fakcie.

Pytania i odpowiedzi

Ludzie pytają też:

Czy limit z art. 36a obejmuje odsetki?

Nie. Przepis dotyczy pozaodsetkowych kosztów kredytu. Oprocentowanie oceniam osobno, głównie przez RRSO i całkowitą kwotę do spłaty. Kredyt może więc mieścić się w limicie i mimo to być drogi.

Czy wzór z art. 36a działa przy karcie kredytowej?

Nie w każdym przypadku. Art. 36d wyłącza z art. 36a-36c umowę o kartę kredytową, jeśli kredytodawca jest jednocześnie wydawcą karty. Wyłączony jest też kredyt w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym prowadzonym przez kredytodawcę z art. 5 pkt 2a lit. a i b.

Czy mogę przenieść wzór na kredyt hipoteczny?

Nie przenoszę go. Ten tekst dotyczy kredytu gotówkowego, a hipotekę oceniam według innych przepisów i osobnej analizy.

Czy mogę spłacić kredyt wcześniej i odzyskać część kosztów?

Tak, prawo do wcześniejszej spłaty całości lub części przysługuje w każdym czasie (art. 48). Przy spłacie całkowity koszt kredytu obniża się o koszty dotyczące skróconego okresu (art. 49). Prowizję za wcześniejszą spłatę można zastrzec tylko w warunkach z art. 50 i w ograniczonej wysokości.

Czy zerowa prowizja oznacza tani kredyt?

Nie. Prowizja to tylko jeden ze składników kosztu. Ocenę opieram na RRSO, odsetkach, ewentualnym ubezpieczeniu i całkowitej kwocie do spłaty. Warto je zestawić w kalkulatorze raty kredytu dla tej samej kwoty i tego samego okresu.

Źródła

• Ustawa o kredycie konsumenckim, tekst jednolity, Dz. U. 2025 poz. 1362 (art. 5, 36a, 36b, 36c, 36d, 37, 48, 49, 50): https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/1362/text/T/D20251362L.pdf, sprawdzono 2026-10-10.
• ING Bank Śląski, strona pożyczki gotówkowej (układ opisu kosztów, ubezpieczenie, oprocentowanie): https://www.ing.pl/indywidualni/kredyty-i-pozyczki/pozyczka-gotowkowa, sprawdzono 2026-10-10.